Kintsugi & Gouden barstjes
De gouden barstjes op Dobby’s kopje zijn niet zomaar versiering. Ze vertellen iets over hoe we naar breuk kunnen kijken. Over de ruimte tussen “het was” en “het is”. Over de keuze om niet weg te kijken, maar liefdevol te blijven kijken, ook als het pijn doet.
Wat is kintsugi?
Kintsugi is een Japanse manier om gebroken keramiek te herstellen. Niet door de breuk onzichtbaar te maken, maar door hem juist zichtbaar te laten.
Traditioneel worden de scherven weer aan elkaar gezet met speciale Japanse lak, urushi genaamd. Daarna wordt de breuklijn afgewerkt met fijn goudpoeder (soms zilver of platina). Wat er dan ontstaat, is geen voorwerp dat doet alsof er niets is gebeurd. Je ziet de barst. En je ziet ook: het is heel. De breuk wordt onderdeel van de vorm, onderdeel van het verhaal. Niet als iets om je voor te schamen.
Maar als een spoor dat zegt: hier is iets gebeurd, en toch ben ik er nog.
Waarom ik voor kintsugi heb gekozen
Toen ik Dobby ontwierp, wilde ik een symbool maken dat breuk niet verbloemt. Maar ook geen symbool van verval. Geen “zielig” beeld. Kintsugi raakte me al langer als kunstenaar. En ook persoonlijk. Want ik weet hoe het is om te breken. Om opnieuw te moeten leren leven met een brein dat anders werkt dan voorheen. En ik weet ook hoe belangrijk dit is: je wilt niet dat mensen je alleen maar bekijken door de bril van verdriet. Je wilt gezien worden. Als mens en als iemand die er nog is.
Kintsugi doet precies dat.
Het maakt van een breuk geen gebrek, maar een deel van de vorm. Iets dat zichtbaar mag zijn. Iets dat zelfs mooi kan zijn, zonder dat je liegt over de pijn.
Daarom heb ik bewust gekozen om gouden barstjes op Dobby’s kopje aan te brengen. Niet als decoratie, maar als statement. Als uitnodiging om anders naar kwetsbaarheid te kijken.
Waarom dat zo bij dementie past
Dementie brengt breuken met zich mee. Niet alleen in het geheugen, maar ook in het dagelijks leven. In rollen, in patronen, in hoe je elkaar begrijpt. Soms weet je niet meer waar de ander is. Of waar je zelf bent. Soms voelt het alsof je elkaar kwijtraakt, terwijl je nog samen in dezelfde kamer zit. En dat kan zwaar zijn, maar ook verwarrend en verdrietig. Soms is het gewoon te veel. Ik geloof niet in mooipraten. En ik geloof al helemaal niet in “positief blijven” als wat je voelt vooral verdriet is.
Maar ik geloof wél in dit:
Mensen met dementie blijven mensen. Met gevoelens, humor, trots en verlangens. Met een geschiedenis die niet verdwijnt, ook als het geheugen dat soms wel doet. De gouden barstjes op Dobby’s kopje staan daarom voor een andere kijk op dementie. Je kijkt niet alleen naar wat moeilijker wordt, maar ook naar wat er nog wél is. Naar wat blijft en naar wat verbindt. Naar wat menswaardig is, ook als het leven ingewikkelder wordt.
Waar Dobby je voor uitnodigt
Dobby zegt niet: “het komt goed.” Dobby zegt: “ik ben er. En jij ook. En dat is genoeg voor nu.” Als anker op tafel. Als iets om vast te houden. Als iets om samen naar te kijken wanneer woorden te moeilijk zijn.
Soms helpt dat om milder te worden voor elkaar. Minder corrigeren en meer aansluiten bij waar de ander is. Meer meebewegen met het moment, in plaats van vechten tegen wat er verandert. En vooral: meer ruimte voor wat je niet kunt oplossen, maar wel samen kunt dragen.
Wat echt telt
Je hoeft niet alles op te lossen om toch dichtbij te blijven. Soms is dichtbij zijn al genoeg.
Voor kinderen
Kinderen snappen kintsugi vaak verrassend goed. Je kunt het zo uitleggen. Soms verandert er iets in iemands hoofd. Of in hun lichaam. Dat is niet hun schuld, en ook niet die van jou. Het betekent wel dat sommige dingen anders gaan. Misschien vergeet opa dingen. Of reageert oma op een manier die je niet kent. Dat kan raar voelen, of verdrietig, of soms ook een beetje boos. Maar diep vanbinnen is ze nog steeds jouw oma. Alleen… je komt nu misschien op een andere manier bij haar.
De gouden barstjes op Dobby? Die zeggen: Je mag anders zijn en toch mooi. Je mag geliefd zijn, precies zoals je bent. Dobby helpt om dat verhaal te vertellen. Met woorden. En ook zonder woorden.
